EMEK LEGAL HUKUK & DANIŞMANLIK
Ceza Hukuku ve Ağır Ceza

Uyuşturucu Ticareti Suçunda (TCK m. 188) Ele Geçirilmeyen Madde, PTS Kayıtları ve “Birlikte Bulunma”nın İspat Değeri

Yazar: Av. Özgür Emek | Ekim 6, 2026

1. Suçun Maddi Konusu: Ele Geçirilmeyen Madde Sorunu (TCK m. 188/3)
TCK m. 188/3, uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak sevk etme, nakletme ve depolama gibi seçimlik hareketleri cezalandırır. Her hareketin konusu bir uyuşturucu ya da uyarıcı maddedir ve fail taşıdığı şeyin niteliğini bilmelidir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, telefon görüşmelerinde ve sonradan geri alınan beyanlarda sözü edilen maddeler ele geçirilmediği için bunların uyuşturucu ya da uyarıcı madde olarak kabul edilemeyeceğine hükmederek mahkûmiyeti bozmuştur (Yargıtay CGK, 22.03.2022, E. 2019/333, K. 2022/196). Ancak bu dayanak, iddia edilen eylem başka bir yerde ele geçen bir maddeyle somut olarak ilişkilendirilirse zayıflar. Ayrıca uygulamada 188/3 kapsamındaki eylemler çoğunlukla tek suç sayıldığından, ispatlanamayan bir “sevkiyat” iddiasına karşı en gerçekçi talep, bu eylemin sabit olmadığının ve temel cezanın belirlenmesinde (TCK m. 61) dikkate alınamayacağının tespitidir.

2. İşyeri ve Depo Aramalarında Usul (CMK m. 119/1)
Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yalnızca hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir; kolluk amirinin yazılı emri bu alanlar için yeterli değildir (CMK m. 119/1). Bir depoda yapılan aramada bu güvencelere uyulmamışsa, ele geçen maddeler hukuka aykırı elde edilmiş delil niteliğindedir ve hükme esas alınamaz (Anayasa m. 38/6; CMK m. 206/2-a, 217/2). Bu nedenle savunmada ilk okunacak belge arama ve el koyma tutanağıdır.

3. PTS ve Baz Kayıtları: Konumu Gösterir, Kastı Göstermez
Plaka Tanıma Sistemi (PTS) kaydı bir aracın belirli bir noktadan geçtiğini, baz kaydı ise bir telefon hattının o bölgede bulunduğunu gösterir. Bu kayıtlar araçta kimin bulunduğunu ya da kimin suçtan haberdar olduğunu ispatlamaz. Ne var ki Ceza Genel Kurulu, PTS ve baz kayıtlarının sanığın beyan ettiği güzergâhı yalanladığı bir olayda bu kayıtları diğer delillerle birlikte değerlendirerek mahkûmiyeti onamıştır (Yargıtay CGK, 18.02.2021, E. 2019/412, K. 2021/44). Aynı karardaki karşı oyda ise, suçtan haberi olmadan başkalarıyla aynı araçta seyahat etmenin iştirakin ispat aracı olamayacağı vurgulanmıştır. Uygulamadaki sonuç şudur: Teknik kayıtlarla doğrulanabilecek olgular inkâr edilmemeli, savunma bu kayıtlarla uyumlu kurulmalıdır.

4. Aynı Araçta veya Aynı Yerde Bulunmak Tek Başına İştirak Değildir (TCK m. 37)
Yerleşik içtihada göre, maddenin ele geçirildiği araçta, evde ya da mekânda diğer sanıklarla birlikte bulunmak, kuşkuyu aşan başka bir delil yoksa suça iştirak için yeterli değildir (Yargıtay CGK, 06.12.2022, E. 2022/7, K. 2022/762; Yargıtay 8. CD, 23.10.2024, E. 2024/853, K. 2024/7941; Yargıtay 10. CD, 09.10.2023, E. 2023/5980, K. 2023/8441). Sanığın fiziki takip sırasında maddeyi bizzat taşırken görüldüğü ve bu tespitin iletişimin tespiti ile aleyhe beyanlarla desteklendiği durumlarda ise sonuç değişir (Yargıtay CGK, 18.04.2017, E. 2015/641, K. 2017/240). Öğretide de çürütülen bir savunmanın tek başına suçluluğun delili olamayacağı vurgulanır (Y. Çevik, Ceza Muhakemesi Hukukumuzda İspatın Mahiyeti, Doktora Tezi, Kırıkkale Üniversitesi, 2017, s. 305).

5. Yardım Etme (TCK m. 39), Üç Kişi Artırımı (TCK m. 188/5) ve İlaç Niteliğindeki Maddeler (TCK m. 188/6, 188/8)
Maddenin temin edilmesine, taşınmasına ya da paylaşılmasına katılmayıp yalnızca eşlik eden kişinin eylemi en fazla yardım etme niteliğindedir. Bu durumda ceza yarı oranında indirilir ve sekiz yılı geçemez (TCK m. 39/1). 188/3’ün on yıllık alt sınırı karşısında bu, çok önemli bir farktır. TCK m. 188/5’teki yarı oranında artırım için üç veya daha fazla kişinin suçu müşterek fail olarak işlemesi gerekir; azmettiren ve yardım edenler bu sayıya dahil edilmez (Yargıtay CGK, 01.10.2025, E. 2025/140, K. 2025/369; V. Bolluk, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, 2019, s. 108-109). Ancak aynı içtihada göre, iş bölümü içinde hareket eden müşterek faillerin farklı seçimlik hareketler yapması artırıma engel değildir. Bu nedenle sanığın ortak suç iradesine katıldığı ayrıca ispatlanmalıdır. Suç konusu madde, üretimi resmî izne ya da satışı reçeteye bağlı bir ilaçsa ceza yarısına kadar indirilebilir (TCK m. 188/6). Buna karşılık suçun eczacı, sağlık meslek mensubu ya da ecza ticaretiyle iştigal eden bir kişi tarafından işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m. 188/8). Bu artırım, yalnızca o sıfatı taşıyan kişi yönünden tartışılmalıdır.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlı olup somut olayınıza özgü hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Yasal Uyarı: Bu sitede paylaşılan bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup Türkiye Barolar Birliği'nin Reklam Yasağı Yönetmeliği'ne ve Avukatlık Meslek Kuralları'na tam uygundur. Sitede yer alan hiçbir metin hukuki mütalaa veya avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz.